Vang hồng thường bị xem là loại vang mới — một trào lưu của mùa hè, một chai vang cho tiệc tùng — nhưng sự thật ngược lại hoàn toàn: vang hồng là loại vang cổ nhất trong lịch sử nhân loại. Hàng nghìn năm trước, khi người Hy Lạp và La Mã làm vang, họ ép nho đỏ rất nhanh và không ngâm vỏ lâu, nên rượu của họ có màu hồng nhạt chứ không đỏ đậm như vang đỏ ngày nay. Bài này kể lại hành trình của vang hồng — từ những bình rượu màu hồng nhạt của thời cổ đại, qua Provence và Champagne, đến làn sóng rosé toàn cầu ngày nay. Bài Vang Hồng Rosé đã giới thiệu cách làm vang hồng và ba phong cách chính, còn ở đây là câu chuyện lịch sử đằng sau chai vang màu hồng.
1. Vang hồng là loại vang cổ nhất của nhân loại
Câu chuyện của vang hồng bắt đầu từ hơn 8.000 năm trước ở vùng Georgia và Hy Lạp cổ đại, nơi người ta làm vang bằng cách ép nho rồi lên men nước nho trong bình đất nung. Nho đỏ khi đó được ép nhẹ và nhanh, nước nho chỉ tiếp xúc với vỏ trong thời gian rất ngắn, nên rượu thu được có màu hồng nhạt hoặc đỏ nhạt — chính là vang hồng theo định nghĩa hiện đại. Người Hy Lạp còn pha loãng vang với nước trước khi uống, khiến màu rượu càng nhạt hơn. Bài Lịch Sử Rượu Vang đã kể về nguồn gốc của rượu vang nói chung — và trong phần lớn lịch sử đó, vang hồng mới là vang phổ biến, còn vang đỏ đậm màu là thứ xa xỉ, chỉ xuất hiện khi kỹ thuật ủ và ngâm vỏ tiến bộ hơn.
Người La Mã là những người đầu tiên coi vang hồng là một phong cách riêng chứ không phải vang làm chưa tới: họ gọi vang hồng nhạt là "rosatum" và ưa chuộng nó trong các bữa tiệc mùa hè, vì vang hồng nhẹ nhàng và uống mát hơn vang đỏ đậm. Đến thời Trung Cổ, các tu viện ở miền nam nước Pháp tiếp tục làm vang hồng từ nho Grenache và Cinsault — hai giống nho đến nay vẫn là xương sống của vang hồng Provence.
2. Provence — cái nôi của vang hồng hiện đại
Nếu phải chọn một nơi làm thủ phủ của vang hồng, đó là Provence, vùng đất nắng gió ở miền nam nước Pháp. Provence làm vang hồng từ thế kỷ 18, khi các nhà làm vang ở Côtes de Provence nhận ra khí hậu nóng và đất đá vôi của vùng cho ra những chai rosé màu hồng nhạt, hương dâu tây và hoa, vị khô và sảng khoái — khác hẳn vang đỏ đậm đà của Bordeaux hay Bourgogne. Đến nay, hơn 80 phần trăm vang của Provence là vang hồng, và Côtes de Provence là vùng vang hồng nổi tiếng nhất thế giới.
Bên cạnh Côtes de Provence còn có hai cái tên làm nên lịch sử vang hồng Pháp: Tavel và Bandol. Tavel, ở thung lũng Rhône, là vùng duy nhất của Pháp chuyên làm vang hồng khô đậm đà — vang hồng Tavel có màu hồng đậm hơn, tannin rõ rệt hơn và uống được với thịt nướng, khác với vang hồng Provence nhẹ nhàng. Bandol, ở bờ biển Địa Trung Hải, làm vang hồng từ nho Mourvèdre — giống nho cho vang hồng đậm đà, cấu trúc chắc và có thể để lâu vài năm, điều hiếm thấy ở vang hồng. Tormaresca Furia Di Calafuria Salento giá 1,6 triệu là ví dụ của vang hồng Ý đậm đà theo phong cách Địa Trung Hải — hương mâm xôi và gia vị nhẹ, vị chua tươi và một chút tannin mềm — uống với thịt nướng nhẹ hay pasta sốt cà chua rất hợp.
3. Rosé Champagne — khi vang hồng bước lên đỉnh cao
Bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử vang hồng đến từ Champagne, nơi vang hồng sủi được nâng lên thành một trong những loại vang đắt tiền nhất thế giới. Bài Lịch Sử Champagne đã kể về Dom Pérignon và Veuve Clicquot — và chính Veuve Clicquot là một trong những nhà đầu tiên đưa rosé champagne ra thị trường rộng rãi, biến nó thành biểu tượng của sự sang trọng.
Cột mốc đáng nhớ nhất là năm 1968, khi Laurent-Perrier ra mắt Cuvée Rosé — chai rosé champagne làm hoàn toàn bằng phương pháp saignée từ nho Pinot Noir, đựng trong chai có hình dáng lấy cảm hứng từ thời vua Henri IV. Champagne Laurent-Perrier Cuvée Rosé giá 4,95 triệu là chai vang hồng sủi cao cấp đó — hương dâu tây và mâm xôi, bọt mịn, vị khô và hậu vị dài. Champagne Veuve Clicquot Rosé Brut giá 2,15 triệu là ví dụ dễ tiếp cận hơn của rosé champagne — hương trái cây đỏ tươi, bọt mịn và vị sảng khoái. Champagne Billecart Salmon Brut Rose giá 3,75 triệu là một cái tên khác được giới sành vang đánh giá rất cao — nhà Billecart-Salmon làm rosé champagne từ năm 1830 và nổi tiếng với hương dâu tây tinh tế.
4. Rosé Ý và Tây Ban Nha — Chiaretto, Rosato và Rosado
Trong khi Pháp định hình chuẩn mực vang hồng khô nhạt, Ý và Tây Ban Nha viết nên chương riêng của mình với những phong cách rosé đậm đà hơn. Ở Ý, vùng hồ Garda nổi tiếng với Chiaretto — vang hồng làm từ nho Groppello, Marzemino và Sangiovese, màu hồng nhạt, hương hoa và trái cây trắng, vị khô và thanh. Banfi Rosa Regale giá 1,09 triệu là ví dụ của vang hồng Ý ngọt nhẹ và tinh tế — hương dâu tây và hoa hồng, vị ngọt nhẹ cân với acid, uống lạnh rất hợp với tráng miệng hay tiệc ngoài trời. Roseto Negroamaro Puglia giá 670 nghìn là ví dụ của vang hồng Ý đậm đà — hương mâm xôi và anh đào, vị chua tươi và tannin nhẹ.
Tây Ban Nha gọi vang hồng là Rosado, và vùng Navarra ở phía bắc là thủ phủ của rosado — làm từ nho Garnacha, màu hồng đậm, hương dâu tây và gia vị, vị khô và đậm đà hơn vang hồng Pháp. Vùng Rioja cũng làm rosado từ nho Tempranillo và Garnacha, thường có thêm thời gian ủ gỗ sồi nhẹ. Sparkling Born Rose giá 720 nghìn là chai vang hồng sủi duy nhất của Tây Ban Nha đang có trên kệ — bọt mịn, màu hồng nhạt, hương dâu và hoa, uống trong ly flute cho tiệc rất hợp.
5. Rosé Tân Thế Giới — Úc, Mỹ và làn sóng toàn cầu
Thế kỷ 20 chứng kiến vang hồng lan ra khỏi châu Âu và trở thành hiện tượng toàn cầu. Ở Mỹ, White Zinfandel ra đời vào những năm 1970 — một chai vang hồng ngọt nhẹ làm từ nho Zinfandel, giá rẻ và dễ uống — đã đưa hàng triệu người Mỹ lần đầu tiên uống vang hồng, dù giới sành vang khi đó xem nó là vang đại chúng. Ở Úc, các nhà làm vang ở thung lũng Barossa và McLaren Vale bắt đầu làm rosé khô từ nho Shiraz và Grenache — đậm đà hơn rosé Pháp, hương mâm xôi và gia vị, và nhanh chóng chiếm được thị trường. Sparkling Chandon Rose giá 820 nghìn là ví dụ của vang hồng sủi Tân Thế Giới — nhà Chandon, thuộc tập đoàn Moët Hennessy, làm vang sủi hồng ở Úc với bọt mịn, hương dâu và vị sảng khoái.
Vang hồng từ một loại vang mùa hè trở thành vang uống quanh năm, từ một chai vang bình dân trở thành vang cao cấp với những chai rosé champagne có giá hàng chục triệu đồng. Vang Ý Mimi Kiss Rose Da Moscato giá 395 nghìn là ví dụ của vang hồng ngọt nhẹ, giá vừa phải — hương hoa và mật ong, vị ngọt nhẹ của nho Moscato, uống lạnh cho người mới bắt đầu rất hợp. Bài Nếm Vang Hồng hướng dẫn cách nếm rosé theo đúng phương pháp sommelier — nhìn màu, ngửi hương dâu và hoa, nếm vị chua tươi.
6. Vang hồng ngày nay — từ vang mùa hè thành vang quanh năm
Các nhà làm vang ở khắp nơi — từ Provence đến Puglia, từ Navarra đến Barossa — đều làm rosé, và mỗi nơi mang đến một phong cách riêng: rosé Pháp khô nhạt, rosé Ý đậm đà, rosé Tây Ban Nha gia vị, rosé Úc trái cây chín. Bài Nhiệt Độ Phục Vụ Rượu Chuẩn có bảng nhiệt độ chi tiết — vang hồng uống ngon nhất ở 8 đến 12 độ C, lạnh hơn thì hương thơm bị khóa lại, ấm hơn thì vị chua mất độ tươi.
Khi chọn một chai vang hồng hôm nay, hãy nhớ lịch sử của nó: vang hồng là loại vang cổ nhất, và mỗi chai rosé đều mang trong mình hơn 8.000 năm lịch sử làm vang. Muốn một chai vang hồng Ý tinh tế, hương dâu và hoa hồng thì chọn Banfi Rosa Regale giá 1,09 triệu — vang hồng ngọt nhẹ, uống lạnh cho tiệc và tráng miệng rất hợp. Muốn một chai vang hồng Ý đậm đà, hương mâm xôi và gia vị thì chọn Tormaresca Furia Di Calafuria Salento giá 1,6 triệu — rosé Salento, vị chua tươi và tannin nhẹ. Muốn một chai rosé champagne cao cấp cho dịp đặc biệt thì chọn Champagne Veuve Clicquot Rosé Brut giá 2,15 triệu hay Champagne Laurent-Perrier Cuvée Rosé giá 4,95 triệu — hai chai rosé champagne làm nên lịch sử của vang hồng sủi.
Tư vấn từ chuyên gia Rượu Chính Hãng:
\nVang hồng là loại vang cổ nhất — hơn 8.000 năm lịch sử. Uống ở 8–12 độ C, ưu tiên niên vụ gần nhất, và nhớ rằng mỗi vùng đất cho ra một màu hồng riêng. Hãy liên hệ ngay với đội ngũ Sommelier qua Hotline / Zalo: 0772220222 để nhận tư vấn và báo giá tốt nhất.
\nNgười dưới 18 tuổi không được uống rượu bia; người đã uống rượu bia thì không lái xe, và việc kinh doanh rượu cần tuân thủ Nghị định 105/2017/NĐ-CP.