Nhắc đến rượu Nhật, người Việt thường nghĩ ngay đến sake, nhưng tại Nhật Bản, thứ rượu được uống nhiều thứ hai trong các bữa ăn gia đình và quán nhậu lại là umeshu, rượu mơ. Umeshu làm từ mơ xanh ngâm trong rượu nền cùng đường phèn, ủ từ vài tháng đến vài năm, cho ra thứ rượu chua ngọt, thơm mùi mơ chín, nồng độ chỉ khoảng 8 đến 20%. Dễ uống, hợp khẩu vị người Việt, lại có thể pha đủ kiểu từ soda đến cocktail, umeshu đang trở thành lựa chọn mới cho bàn tiệc gia đình. Bài viết này giải mã đầy đủ: umeshu làm ra sao, cách phân biệt hàng thật với hàng pha hương liệu, các hãng lớn như Choya, Hakutsuru, Nakano và Suntory, cách uống chuẩn Nhật, và cách chọn chai đầu tiên theo ngân sách.

1. Umeshu là gì: mơ xanh, rượu nền và đường phèn

Umeshu, viết bằng chữ Hán là mai tửu, nghĩa đen là rượu mơ. Nguyên liệu chỉ có ba thứ: mơ xanh ume còn xanh và cứng, rượu nền, và đường phèn. Mơ được rửa sạch, bỏ cuống, ngâm ngập trong rượu nền rồi thêm đường phèn, đậy kín và ủ ít nhất sáu tháng, thường là một đến ba năm. Trong thời gian ủ, vị chua và hương thơm của mơ ngấm dần ra rượu, đường phèn tan chậm tạo vị ngọt dịu, còn rượu nền giữ vai trò chiết xuất và bảo quản. Thành phẩm có màu vàng hổ phách trong, hương mơ chín rõ rệt, vị chua ngọt cân bằng, hậu vị sạch.

Umeshu khác sake ở điểm căn bản: sake là rượu lên men từ gạo, còn umeshu là rượu ngâm trái cây, gần với liqueur hơn. Umeshu cũng khác shochu: shochu là rượu chưng cất uống pha loãng, còn umeshu là rượu ngâm có đường, uống trực tiếp hoặc pha soda. Vì nồng độ thấp và vị chua ngọt dễ chịu, umeshu là thức uống nhập môn lý tưởng cho người mới uống rượu Nhật, đặc biệt là phụ nữ và người thích vị trái cây. Nếu muốn hiểu bức tranh toàn cảnh rượu Nhật, bạn có thể đọc bài khám phá rượu mơ và rượu shochu Nhật Bản của chúng tôi, và bài cẩm nang chọn sake Nhật Bản để phân biệt umeshu với sake.

2. Honkaku và umeshu công nghiệp: đọc nhãn để không mua nhầm

Không phải chai nào ghi umeshu cũng làm từ mơ thật. Trên thị trường có hai loại: honkaku umeshu, tức umeshu chính gốc, làm từ mơ thật ngâm trong rượu nền, và umeshu công nghiệp, dùng hương liệu mơ, chất tạo màu và đường hóa học để bắt chước vị mơ. Cách phân biệt nhanh nhất là đọc bảng thành phần: honkaku ghi rõ mơ, rượu và đường, không có hương liệu hay chất tạo màu; hàng công nghiệp thường ghi hương liệu thực phẩm và màu caramel. Một dấu hiệu khác là giá: honkaku không thể rẻ, vì mơ Nhật và thời gian ủ đều tốn kém, trong khi hàng pha hương liệu có thể bán rất rẻ.

Một điểm nữa cần lưu ý là rượu nền: honkaku thường dùng shochu hoặc sake làm nền, có chai dùng brandy hoặc whisky làm nền để tạo hương phức hợp hơn. Chẳng hạn dòng Matsui có bản ngâm trong whisky và bản ngâm trong brandy, cho hương vị khác hẳn nhau. Khi chọn umeshu, hãy ưu tiên chai ghi rõ nguồn gốc mơ và loại rượu nền, vì đó là hai yếu tố quyết định chất lượng. Các chai umeshu chính hãng trong danh mục của chúng tôi đều có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ CO/CQ, nên bạn có thể yên tâm về xuất xứ.

3. Bốn cái tên lớn: Choya, Hakutsuru, Nakano và Suntory

Choya là hãng umeshu nổi tiếng nhất thế giới, thành lập năm 1959 tại Wakayama, vùng trồng mơ Kishu nổi tiếng nhất Nhật Bản. Choya chỉ dùng mơ Nanko của Kishu, không thêm hương liệu, và nổi tiếng với dòng Jyuku, tức umeshu ủ lâu cho vị đậm và sánh hơn. Choya Jyuku Rich Umeshu khoảng 400 nghìn đồng là chai bán chạy nhất của hãng tại Việt Nam, nồng độ 10%, vị mơ chín đậm, ngọt vừa, uống với đá rất hợp. Choya Uji Green Tea Umeshu cũng khoảng 400 nghìn đồng, nồng độ chỉ 7,5%, pha thêm vị trà xanh Uji, thanh mát và nhẹ nhàng, hợp với người thích vị trà.

Hakutsuru là hãng rượu sake lừng danh từ Kobe, thành lập năm 1743, làm umeshu từ chính rượu sake của mình. Hakutsuru Plum khoảng 580 nghìn đồng, nồng độ 12,5%, là bản phổ thông êm dịu. Hakutsuru Umeshu Genshu khoảng 700 nghìn đồng, nồng độ 19%, là bản nguyên chất không pha loãng, đậm đà và mạnh mẽ hơn hẳn, dành cho người đã quen với umeshu. Nakano, hãng rượu từ Aichi, nổi tiếng với các vị biến tấu: Nakano Yuzu khoảng 480 nghìn đồng có vị chanh vàng thơm mát, ngoài ra còn có vị mật ong, trà xanh và việt quất. Suntory thì đi hướng cao cấp: Suntory Plum Liqueur Yamazaki Whisky Blend khoảng 1,45 triệu đồng, ủ trong thùng Yamazaki, có hương whisky nhẹ rất đặc biệt. Hyakunen Premium khoảng 1,75 triệu đồng, nồng độ 20%, là chai cao cấp nhất trong nhóm umeshu phổ biến tại Việt Nam, vị mơ đậm, hậu vị dài, hợp làm quà biếu.

4. Cách uống: soda, on the rocks, nóng và cocktail

Cách uống umeshu phổ biến nhất tại Nhật là umeshu soda: một phần umeshu, một đến hai phần soda lạnh, đá viên và một lát chanh. Soda làm vị chua ngọt của mơ sáng lên, bọt khí làm rượu nhẹ nhàng, rất hợp uống trong bữa ăn dài. Cách thứ hai là on the rocks: rót umeshu lên đá viên lớn, uống chậm để đá tan dần làm rượu loãng nhẹ, giữ nguyên hương mơ. Cách này hợp với các chai đậm như Hakutsuru Genshu hay Hyakunen Premium.

Mùa đông, người Nhật uống umeshu nóng pha với nước nóng theo kiểu oyuwari, giống cách uống shochu nóng mà chúng tôi đã giới thiệu trong bài shochu Nhật Bản chuyên sâu. Nước nóng làm hương mơ bốc lên ấm áp, vị ngọt dịu lại, rất hợp uống buổi tối. Ngoài ra umeshu còn là nguyên liệu cocktail tuyệt vời: Ume Sour pha umeshu với soda và chanh, Umeshu Tonic pha với tonic và lá bạc hà, hoặc đơn giản nhất là pha với trà xanh đá cho một ly giải khát chua ngọt. Nguyên tắc chung: umeshu càng đậm thì pha càng loãng, umeshu càng nhẹ thì uống càng nguyên chất.

5. Ghép món: từ sashimi đến tráng miệng

Umeshu ghép món rất tốt vì vị chua ngọt của nó hoạt động như một loại nước chấm tự nhiên. Với sashimi và sushi, umeshu soda chua nhẹ sẽ làm sạch vị giác giữa các miếng cá mà không lấn át vị tươi của hải sản. Với tempura và món chiên nhẹ, vị chua của mơ cắt béo rất hiệu quả, tương tự cách chanh cắt béo. Với thịt nướng và món mặn, umeshu on the rocks với vị ngọt dịu sẽ cân lại vị mặn của nước chấm và nước sốt.

Điểm mạnh nhất của umeshu là ghép với tráng miệng, điều mà whisky và sake khó làm tốt. Bánh ngọt, trái cây, kem và chè đều hợp với umeshu, vì vị chua của mơ làm bánh đỡ ngấy, vị ngọt của rượu cộng hưởng với vị ngọt của món tráng miệng. Một ly Choya Jyuku với đá sau bữa ăn, ăn kèm bánh quy bơ hoặc trái cây tươi, là cách kết thúc bữa tiệc kiểu Nhật rất được ưa chuộng. Với món Việt, umeshu hợp nhất với các món có vị chua ngọt như gỏi, nộm và các món tráng miệng có trái cây.

6. Chọn chai đầu tiên theo ngân sách

Nếu mới bắt đầu, hãy chọn ở phân khúc nhập môn từ khoảng 280 đến 500 nghìn đồng: Choya Jyuku Rich khoảng 400 nghìn đồng là lựa chọn an toàn nhất vì vị cân bằng và dễ uống; Nakano Yuzu khoảng 480 nghìn đồng hợp với người thích vị chanh thơm mát; Choya Uji Green Tea khoảng 400 nghìn đồng hợp với người thích vị trà thanh. Ở tầm trung từ 500 nghìn đến 1 triệu đồng, Hakutsuru Genshu khoảng 700 nghìn đồng cho trải nghiệm đậm đà hơn, còn các bản Matsui Whisky Umeshu và Brandy Umeshu khoảng 1,45 triệu đồng cho người muốn thử hương phức hợp của rượu nền ủ lâu.

Ở phân khúc cao cấp từ 1,2 đến 1,75 triệu đồng, Suntory Plum Liqueur Yamazaki Whisky Blend khoảng 1,45 triệu đồng và Hyakunen Premium khoảng 1,75 triệu đồng là hai chai đáng mua nhất, vừa để uống vừa để biếu tặng vì bao bì đẹp và thương hiệu mạnh. Khi mua, hãy kiểm tra ba điều: chai ghi rõ mơ thật và rượu nền, nồng độ phù hợp với cách uống bạn định dùng, và mua tại cửa hàng chính hãng có CO/CQ đầy đủ. Umeshu sau khi mở nắp nên bảo quản nơi mát, tránh ánh nắng, và dùng trong vài tháng để giữ hương mơ tươi nhất.

Người dưới 18 tuổi không được uống rượu bia; người đã uống rượu bia thì không lái xe, và việc kinh doanh rượu cần tuân thủ Nghị định 105/2017/NĐ-CP.

Tư vấn từ chuyên gia Rượu Chính Hãng:

Quý khách muốn chọn umeshu theo khẩu vị và ngân sách, cần tư vấn cách uống và ghép món cho tiệc gia đình, hoặc muốn đặt rượu số lượng lớn cho tiệc và doanh nghiệp, hãy liên hệ ngay với đội ngũ Sommelier qua Hotline / Zalo: 0772220222 để nhận tư vấn và báo giá tốt nhất.